تفاوت شاعران
تفاوت شاعران در كجاست؟
تفاوت شاعران با اين معيار شناخته شده در دو
عرصه نمايان ميشود: يكي در بسامدهاي آنها كه چند در صد كارها شعر است و چه
مقدار آميخته به شعارهاي مختلف و دوم در كشفهاي شاعرانه آنها در تصرّفهايشان در
محاكات. انتخاب فضاي خيالي براي قرار دادن مشبهبه در مقابل فضاي احساس شاعر كه
مشبه است در همهي شاعران يكسان نيست. گاهي شاعري در اين زمينه ناموفق است، گاهي
انتخاب او يك كشف كمرنگ است و گاهي معمولي و چه بسا اين كشف انفجاري است، البته
نحوهي بيان و آميختن گفتار به آرايههايي كه به زيبايي سخن ميافزايد و بازيهاي
زباني كه لذّت كلام را بيشتر ميكند هم عواملي هستند كه ميتوان در اين بررسي به
آنها امتياز داد گرچه اين عوامل مربوط به ماهيّت شعري كلام شاعر نيستند ولي از آن
جا كه در ارتباط با مخاطب مؤثرند بهتر است ناديده گرفته نشوند و در بررسي رتبهي
شاعران امتيازي هم در اين منطقه اختصاص يابد چرا كه ديده ميشود كه شاعر در كشف
فضاي استعاري خود موفق است امبا در بيان آن دچار مشكل شده است خوب قدرت بيان هم
جادويي است كه كار هر كسي نيست گرچه از گروه مهارتهاست و با تمرين كسب ميشود.
در مبحث حذف انديشه، باورها و جهانبيني شاعر از
شعر باز اين پرسش پيش ميآيد كه تفاوت يك شاعر انديشمند و آگاه با باورها و جهانبيني
مترقّي با يك شاعر ناآگاه كدام است و در كجاست؟ و اساساً جايگاه انديشه و باور و
جهانبيني شاعر كجاست؟ پاسخ اين است كه اگر انديشه و باورهاي شاعر در كلام او
عريان باشد، سخن او بيانيهاي بيش نيست و كلام او يك كندوكاو انديشمندانه و
حكيمانه و فلسفي است امّا همهي اين عوامل در گزينش پديدهها و نگرشها و دريچههاي نگاه او به پديدهها
مؤثرند. پيداست كه گزينش و نگرش اين دو انسان و كشف و تصرّف آن دو در پديدههاي انتخابي
براي ساختار فضاي استعاري بسيار متفاوت خواهد بود و برخورد مخاطب و خواننده شعر هم
كه عملكرد ذهنش در جهت عكس عملكرد ذهن شاعر است متفاوت خواهد شد. خواننده ابتدا
با فضاي استعاري شكلگرفته در فضاي خيال شاعر روبروست و از ساختار استعاري كلام به
دولايگي آن پي خواهد برد، بنابراين كه كدام واژه از متن در لحظهي خوانش برجسته
شود دريچهي ارجاع برون متني گشوده شده و در اين تأويل به تفسير مينشيند. از فضاي
استعاري نقب ميزند به فضاي احساس و پس از آن به فضاي واقعي و به انديشه ميرسد كه
همان تعبير و تفسير متن است و اين انديشه حاصل كندوكاو خواننده است و شاعر تنها او
را به انديشيدن برانگيخته است. پر واضح است كه ژرفاي نگرش شاعر به پديدههاي
انتخابي و كشف او در تعبير و تفسير خوانندهاش اثرگذار است و تفاوت اشعار و در
نتيجه تغاوت شاعران در اين راستا نيز مشخّص ميشود.
پايان
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر